दुर्मिळ रक्तस्त्राव विकाराने ग्रस्त महिलेवर यशस्वी रोबोटिक हिस्टेरेक्टॉमी

नवी मुंबई, ५ मार्च २०२६ (GPN/ NS 📞 8108510506): ३७ वर्षीय नीलम यांच्यासाठी गेली अनेक वर्षे प्रत्येक महिना एका ‘मेडिकल इमर्जन्सी’ सारखाच असे. एका दुर्मिळ आणि जीवघेण्या रक्तविकारामुळे मासिक पाळीदरम्यान होणारा अतिरक्तस्त्राव रोखण्यासाठी त्यांना दरमहा रक्त चढवावे लागत असे; ज्यामुळे त्यांचे आयुष्य रुग्णालय आणि उपचारांच्या चक्रात अडकले होते.अपोलो हॉस्पिटल्स नवी मुंबईच्या डॉक्टरांनी यशस्वी रोबोटिक हिस्टेरेक्टॉमी करून रुग्ण महिलेला नवे आयुष्य मिळवून दिले. सतत किंवा असामान्यपणे होणारा अति-रक्तस्त्राव गांभीर्याने घ्यायला हवा आणि त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. योग्य वेळी केलेली तपासणी आणि तज्ञांचे मार्गदर्शन जीवघेणी गुंतागुंत रोखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरू शकते.

रुग्ण ‘ग्लांझमान्स थ्रोम्बास्थेनिया’ या अत्यंत दुर्मिळ जन्मजात आजाराने ग्रस्त होती. यामध्ये रक्तातील प्लेटलेट्सची संख्या सामान्य दिसते, परंतु त्या आपले कार्य योग्यरित्या करू शकत नाहीत. परिणामी, रक्ताची गुठळी तयार होत नाही आणि साध्या जखमेमुळे देखील अनियंत्रित आणि जीवघेणा रक्तस्त्राव होण्याचा धोका निर्माण होतो. नीलम यांच्यासाठी हा आजार एक असे दुष्टचक्र बनले होते, ज्यात दर महिन्याला रुग्णालय आणि रक्त चढवणे अटळ होते. अलीकडेच जेव्हा त्यांना अपोलो हॉस्पिटल्समध्ये दाखल करण्यात आले, तेव्हा त्यांचे हिमोग्लोबिन कमी होऊन अवघे ४ g/dL उरले होते ही स्थिती प्राणघातक ठरू शकली असती. त्यांची प्रकृती स्थिर करण्यासाठी त्यांना वारंवार रक्त द्यावे लागले. याच कठीण काळात त्यांनी या समस्येचा कायमचा निकाल लावण्यासाठी ‘हिस्टेरेक्टॉमी’ (गर्भाशय काढण्याची शस्त्रक्रिया) करण्याचा धाडसी निर्णय घेतला.

‘ग्लांझमान्स थ्रोम्बास्थेनिया’ असलेल्या रुग्णांची शस्त्रक्रिया करणे अत्यंत धोकादायक असते, कारण अशा वेळी रक्तस्त्राव थांबवणे जवळजवळ अशक्य असते. हा धोका कमी करण्यासाठी वैद्यकीय पथकाने रोबोटिक हिस्टेरेक्टॉमी करण्याचा निर्णय घेतला. ही एक आधुनिक तंत्रज्ञान प्रणाली आहे, शस्त्रक्रियेतील अचूकता आणि नगण्य रक्तस्त्राव ही याची वैशिष्ट्ये आहेत. ही रोबोटिक हिस्टेरेक्टॉमी जवळजवळ शून्य रक्तस्त्रावासह यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आली आणि संपूर्ण शस्त्रक्रियेदरम्यान रक्त चढवण्याची गरजही भासली नाही. इतक्या उच्च-जोखमीच्या प्रकरणात हे एक असाधारण यश आहे. भारतातील ‘अत्यंत धोकादायक’ शस्त्रक्रियांच्या व्यवस्थापनात हा एक ऐतिहासिक टप्पा ठरेल.

अत्यंत जटिल आणि आव्हानात्मक शस्त्रक्रिया तज्ञांच्या एका संयुक्त पथकाने यशस्वी केली, ज्याचे नेतृत्व डॉ. तृप्ति दुबे, सीनियर कन्सल्टंट – प्रसूती, स्त्रीरोग आणि रोबोटिक सर्जरी यांनी केले. या ऐतिहासिक यशामध्ये त्यांना डॉ. पुनीत जैन, कन्सल्टंट – हीमेटोलॉजी आणि हीमेटो-ऑन्कोलॉजी तसेच प्रोग्राम को-ऑर्डिनेटर, बोन मॅरो ट्रान्सप्लांट आणि CAR T-सेल थेरपी यांचे विशेष सहकार्य लाभले. शस्त्रक्रिया पूर्णपणे यशस्वी झाली आणि विशेष म्हणजे संपूर्ण प्रक्रियेदरम्यान रक्त चढवण्याची अजिबात गरज भासली नाही. रुग्णाची गंभीर प्रकृती पाहता हा परिणाम खरोखरच असाधारण आहे. शस्त्रक्रियेनंतर, प्रकृतीत सुधारणा होण्यासाठी खबरदारी म्हणून रक्त चढवण्यात आले आणि कोणत्याही गुंतागुंतीशिवाय रुग्णाच्या प्रकृतीत वेगाने सुधारणा झाली.

डॉ.तृप्ति दुबे, सीनियर कन्सल्टंट-प्रसूती, स्त्रीरोग आणि रोबोटिक सर्जरी, म्हणाल्या,“ग्लांझमान्स थ्रोम्बास्थेनिया असलेल्या रुग्णांवर शस्त्रक्रिया करणे अत्यंत आव्हानात्मक असते, कारण शस्त्रक्रियेदरम्यान उचललेले एक छोटेसे पाऊलही अनियंत्रित रक्तस्त्राव सुरू करू शकते. शस्त्रक्रियेच्या तंत्रापासून ते ब्लड प्रॉडक्ट्स देण्याच्या वेळेपर्यंत, प्रत्येक टप्प्याचे अतिशय सूक्ष्म नियोजन करावे लागले. रोबोटिक शस्त्रक्रियेमुळे आम्हाला असाधारण अचूकतेसह ऑपरेशन करण्यात आणि रक्ताचा अपव्यय कमीत कमी ठेवण्यात यश आले. रुग्ण महिलेला सहा दिवस निरीक्षणाखाली ठेवण्यात आले होते आणि आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, रुग्णालयात असतानाच त्यांनी त्यांच्या ऑफिसचे काम पुन्हा सुरू केले. हे प्रकरण सिद्ध करते की, रोबोटिक शस्त्रक्रिया अत्यंत गुंतागुंतीच्या परिस्थितीतही सकारात्मक परिणाम देऊ शकते आणि रुग्णांना अपेक्षेपेक्षा कितीतरी लवकर सामान्य जीवनात परतण्यास मदत करते.”